X. Saudade

As lembranzas, atadallo de bágoas e ledicias

Quedarán en min,para sempre…

Margarita R. Otero

Montamos na bici e chegamos ao pobo, pobo de viño.

Como a bota ía nas últimas e a min me vai probar os viños por onde paso, desprendinme do pouco que quedaba –non é bo mesturalos- e preguntando onde me podían vender un pouco topei cun home sentado nun banco de pedra á porta da que era a súa casa. Estaba moi abrigado, eu diría que a pesar do frío, estaba esaxeradamente abrigado.

-Amigo, onde podo comprar algo de viño deste val?

Non me contestou a pregunta.

-De onde veñen? De onde son?

Sería galego? Din de nós que soemos contestar con preguntas. Iso si, cun moi amplo sorriso.

-Esas son dúas preguntas. Á primeira contéstolle que de Pamplona e a segunda galegos, de Lugo.

-Xa ten asegurada a bota chea. Veña, aquí ten a miña man.

Chocamos as mans e quedei desconcertado. El notouno e o Mikel mirábamos como se non entendese nada.

-Fixen a mili no cuartel de Garabolos no ano cincuenta e oito.

-É o cuartel onde están os bombeiros –dixen mirando para Mikel. En Lugo.

No Nadal cando pasabamos por alí cerca o Mikel e o Brais viron saír os bombeiros coas sereas a todo trapo. Chamáralles moito a atención e contáranllelo aos seus pais cando chegamos a casa.

O que foi cuartel é hoxe o cuartel pero dos bombeiros: alí adestran, alí fan as gardas e alí é onde gardan todo o seu material. Ademais tamén están os despachos dos chamados viveiros de empresa.

-En Lugo botei moza –aclarou o home. Con ela casei. E xa teño seis netos, algún ben grande, xa casado. A que agora xa entende que conteste con preguntas? Todo se pega. Veñan para dentro,  imos logo probar o viño e un pouco de queixo de ovella. Para o neno tamén temos uns melindres que fai a Amparo. Xa ve estou escarallado da reuma.

-Amparo, baixa! Téñoche aquí unha sorpresa.

Vimos aparecer unha muller duns setenta e cinco anos, de andar pausado, co sorriso de boa xente e con certo aire de estrañeza.

-Bos días.

-Bos días –contestamos os dous a coro.

-Cóntame Emeterio?.

-Esta xente é da túa terra, é de Lugo.

-Que ledicia! Veña un bico!

-Inviteinos a tomar un vaso de viño.

-Diso nada, imos comer algo máis. Veña, veña, imos para a cociña.

Entramos na cociña, unha cociña económica de leña, centrada, como as que hai en Galicia. Limpa, con olor a lixivia. Un banco ao redor e un armario de boa madeira que ocupaba todo o lateral.

-Que lles parece?, como en Galicia. Foi un meu antollo que lle custou aceptar a este testán.

Comezou a sacar xamón, embutidos de varias clases e varios queixos empezados. Víase que todo debía ser caseiro. Pena que tomáramos o bocadillo aínda non había unha hora.

-Este meu home, está a réxime, téñolle preparada a comida.

-Deixarasme picar algo. Non é doado falar con xente de Lugo, así que, aínda que me pase un pouquiño a ocasión o merece.

A boa da muller deulle á cabeza. Seguro que estaba chea de comprobar que o Emeterio sempre buscaba pretextos para saltar o réxime de comidas.

-Anda, anda, que non tes perdón de Deus, nin sentidiño algún (mirou para nós e continuou).

Eu crieime na avda. da Coruña. Meus pais tiñan unha tenda mixta enfronte do matadoiro de Frigsa, chamábannos os Coruxos. Este viña matar a fame á tenda, mentres me engaiolaba coa súa verborrea.

-O soldado máis fermoso do rexemento.

-Anda, quita, quita.

-Pois o meu sogro naceu e viviu sempre na avda. da Coruña –comentei eu.

-Eh logo, quen ven sendo?

-Longarela, así tamén por ese nome coñecían ao seu pai.

-O carpinteiro?

-O mesmo.

-Cantara co meu pai nun coro que se chamaba Flores e Silveiras  antes da guerra civil. Tamén fora el o que fixera a reforma da tenda, aí foi onde eu o coñecín: alto e delgado; un home moi serio e moi traballador. Que foi del?

-O avolo está ben. Vive con nós –dixo o Mikel (os nenos ao bisavó chámanlle avolo).

-Mais será xa moi maior, a min levábame uns anos.

-Ten noventa e nove.

-Xa me parece. Nós eramos sete irmáns. Só sobrevivimos catro.

Fixo unha pausa longa e quedou pensativa… Logo reaccionou.

-Veña, veña, hai que comer. A ti –dirixiuse ao neno- heiche dar logo unhas pastas que fago moi ricas.

E fala que fala, lembramos o Lugo dos sesenta, un Lugo diferente, un Lugo entrañable onde nos coñecíamos todos. Tamén botamos unha cantiga: A foliada de Nadela.

-Coñezo esa cantiga. O meu pai cantaba moito, lembrando as actuacións do coro, sempre contaba unha viaxe que fixeran a Avilés: moitas horas, ledicia xuvenil. Tamén contaba que lle fixera as beiras a unha corista… en chegando aí a miña nai torcía o fociño e marchaba. Aínda de maior tiña celos.

Por certo, Nadela era unha parroquia de Lugo que estaba pola estrada de Madrid. Non si? (mirou para min, que contestei cun aceno de cabeza e continuou). Tiña unha feira moi boa en animais pequenos: pitos e galiñas, coellos e porcos; tamén queixos e ovos. Seino porque acompañaba á miña nai a comprar para logo vender na tenda. Íamos nun autobús dunha empresa que lle chamaban Os Burozos.

-Esa empresa xa non existe hai moitos anos -dixen.

A cantiga saíunos ben aos tres: Amparo, o Mikel e eu; ou pareceu que saíra ben, para entón xa enchera o vaso de viño varias veces o Emeterio.

Ás veces á Amparo víñanlle as bagoas aos ollos e intentaba disimular. A infancia e a xuventude marcan a todos; moito perdido, aínda que gañases moitas outras cousas. Señardade, morriña, nostalxia, lembranzas que foron, e que no se poden recuperar. Ao final sentímolas os tres, o Mikel aínda non tiña recordos para sentir a saudade duns vellos.

Despedida. Bicos, abrazos, promesas…

A bota chea e os melindres na mochila do neno, un queixo enteiro e máis as sobras do embutido, envoltas en papel albal.