XI. Ciprés

O ciprés peinouse

cos alentos

do meu espírito vagabundo…

Ramón R. Porto

Tres horas de cháchara. Había que continuar o camiño, mais pagara a pena.

-Por que choraba Amparo ás veces?.

-Polos pais e irmáns, polos amigos, pola nenez, pola xuventude… Non choraba, emocionábase.

O Mikel esquecería, ou non. Eu lembraría sempre ese pobo, perdido polo Camiño chamado Mañeru. Montamos na bici e seguimos o Camiño.

-Debuxa unha man na pizarra, ou senón, pon a man e copia co pizarrín (así lle chamabamos na miña nenez), percorrendo os dedos por fóra.

Acabou de debuxalos, torceu a cabeza e quedóuseme mirando.

-Agora recorda como se chaman, empezando polo máis pequeno: pequeniño, medianiño, pai de todos, furabolos e mata piollos.

Repetímolo tres veces ata que aprendeu os nomes.

-Que son os piollos?

-Son uns bichiños pequeniños que poden vivir na cabeza dun neno ou dun home. Miden entre 2 e 4 mm, máis ou menos. Teñen cor gris sen ás e chupan o sangue; é o que comen. Reprodúcense rápido, poden poñer máis de cen ovos de cor branca chamados liendres. Se algún día os tes, o primeiro que hai que facer é avisar na escola, pois son moi contaxiosos. Temos que lavar ben a roupa e as cousas que tocamos e botar un produto comprado na farmacia.

Á túa nai e aos seus irmáns sempre lle miraba a cabeza a avola. Se tiñan liendres quitáballelos un a un.

Empezou a rascar a cabeza.

-Avó parece que me pica. Non terei piollos?

-Iso é o que pasa cando se fala deles, parece que che pica. Eu non chos vexo e a cabeza véxocha limpa.

Quedou tranquilo, mais calado.

-Vouche ensinar como se escribe outro son. Cerra o puño da man esquerda e deixa dereito o dedo furabolos e estira o matapiollos, así. Velo ben.

-Si, así.

-Iso é. Agora debuxa o contorno. Ben, mais quítalle o brazo. Así, moi ben. Coloca a lingua entre os dentes e bota o aire a modo: ddddddd….engádelle o e, ddddeee… escribe isto. Moi ben agora fas o mesmo co a, dddddaaa. Agora coas outras vogais. Escribe o dddee, logo dddoo. Vale. Que escribiches?.  

-De  do. De do. Dedo. O dedo!

-Bravo! Debúxao. Agora escribe deda e logo debuxa.

-De  da. Deda. Son un campión –dixo o Mikel.

-Escribe i da  de. Idade.  Moi ben.

-Debuxa.

Queda pensando un anaco e di:

-Non sei.

-Tranquilo a idade é algo que se ten pero non se ve, non se pode tocar. Non se pode debuxar.

-Avó, es un trampulleiro… Pero eu tamén. Eu xa o sabía ler porque en holandés, o d  tamén soa así.

-Demo de neno!

-Os sons das vogais son diferentes. Niso non che enganei.

-Ben, polo engano has ter que saber cantos sons temos para poder falar e escribir?

Tamén llo imos preguntar a Sabine, Brais e Iago (a este máis tarde)

Entre tanta leria chegamos a Cirauqui, precioso pobo medieval, con rúas empinadas que nos fan suar, atravesando as antigas murallas, ata chegar ao concello onde selan as credenciais: que nós ni levamos nin nos interesan, a viaxe é para deleite noso e tanto Sabine, como Brais e Iago hannos crer sen necesidade de testemuñas. Por unha escaleira vemos a igrexa de San Román:

-É románica, di o Mikel.

-A portada si. Mais tamén ten aqueles adornos árabes. Iso xa o falaremos cando volvamos facer esta viaxe e ti teñas estudado algo de Historia da Arte.

Seguimos a camiñata coa bici da man.

Pasamos por un tramo de calzada romana.

-Mira por aquí pasarían as cuádrigas romanas.

O Mikel non dixo nada, mais deime conta que non sabía que era polo moito que abriu os ollos.

-As cuádrigas eran carros romanos tirados por catro cabalos. Facían carreiras nos circos e tiñan, como agora no fútbol, seguidores. A ti gústache o Ajas, e o Barcelona, coma ao teu pai, non sí? –deulle á cabeza aseverando.

Un equipo coa súa cor representaba aos patricios (xente rica e con poder) e outro representaba aos plebeos (os pobres, os artesáns e os pequenos comerciantes; a xente do común) tamén coa súa cor. Cando gañaban os patricios, fóra do circo oíase pouco, eran poucos; mais cando gañaba a cuádriga dos plebeos oíase en toda Roma porque eran moitos. A rivalidade era tan grande como agora cando xoga o Madrid e mais o Barcelona. Xa ves, está todo inventado.

Por iso dicía que por aquí pasarían as cuadrigas, porque isto é unha calzada romana, que chegaría a Roma.

-E tiñan cromos coma nós.

-Iso non o sei…, mais paréceme que non. Que cousas se che ocorren…

Ímoslles preguntar ao teu irmán e os primos que forma tiñan os circos. Debuxa na pizarra.

Ás beiras da calzada e antes e despois da ponte romana había árbores.

-A que non sabes como se chaman esas árbores.

-Son piñeiros.

-Parecidos, chámanse cipreses. Hainos nos países bañados polo mar Mediterráneo, incluídos os que hoxe son desérticos. Acordas cando fomos a Nerja co Brais e a avoa. Ese mar onde vos bañastes era o Mediterráneo.

-Si, que despois tomabamos un zume e patacas nun…chiringuito, non si?

-Si, si.

-Avó, os cipreses traeríanos os romanos polas calzadas.

-Pois, nunca me decatara diso. Pode que si, non o sei.

-Son bonitos, eh! Aquí danse en todos os sitios por que resisten ben o frío e máis a calor e precisan de pouca auga. Hai xente a quen non lles gustan porque adoitan adornar os camposantos…, cemiterios (cando non entende pon cara rara, pensei). Teñen un crecemento rápido e poden vivir máis de cincocentos anos e chegar a medir trinta metros. Utilízase o seu froito e a resina en medicina: para as feridas, para a tos…; tamén para combater o cheiro dos pés, etc. Di a lenda, xa sabes o que é unha lenda, que foi a madeira que utilizou Noé na súa famosa arca… Xa sei, xa  sei, que non sabes quen era Noé. Conta a Biblia que Deus se lle presentou a Noé, un home temeroso de Deus, e díxolle que fixese un barco, ou arca grande, e que metese dentro, ademais da súa familia,  unha parella de todos os animais; que coma os homes non se comportaban ben, ía facer que chovese moito e así só se salvarían el e mais a súa familia, así como os animais.

-Logo, moitos morreron –dixo o Mikel. E tamén moitos animais morreron.

-Moitos, meu ben. Xa dixen que hai que velo como unha lenda, acórdaste?

-E a arca tiña que ser moi grande. Levaríalle moitos anos facela. E ademais tíñaa que facer el só, pois, doutro xeito, os que lle axudasen quererían meterse tamén dentro... Imposible!, iso non o dá feito un só home. Ademais Noé tamén querería levar aos seus irmáns, os seus curmáns e os seus amigos. Iso non podía ser, non. Eu, desde logo, non me ía sen os meus pais e sen o Brais.

-Así que a min me deixabas fóra da arca para que afogase? Eh! Cacho neto teño, e iso que dis que me queres ben. Como sería se me quixeres mal?.

-Avó, que era unha broma! Eu non te deixaría en terra. Ademais iso paréceme que non pasou. Non sería un bo Deus.

-A verdade parece un conto. Un conto moi irreal, pois os contos adoitan parecerse á realidade e, en moitos casos, superala. Mais aí está, como moitas outras cousas, nas Sagradas Escrituras.