XXXIII. O Salvador

Quen deixa camiños e colle vereda, pensa que atalla e sempre arrodea.

popular

Decateime de que era mellor cambiar de tema. Fíxeno recitando:

O que vai a Santiago

e non vai ao Salvador

visita ao Criado

e deixa ao Señor.

Iso contan os asturianos para defender o seu Salvador¿?

-Hai que visitar a Catedral de Oviedo. O teu tío Juanjo hate acompañar na visita cando volvas nas vacacións do verán.

Moitos peregrinos seguían este camiño e logo continuaban polo Camiño Primitivo, que é o que pasa por Lugo. Se quedas con ganas, outro ano facemos o Camiño de Oviedo a Santiago. Mais esta vez temos que vir con Sabine, a Brais e Iago deixarémolos para máis adiante.

Para iso, se partimos de León teriamos facer as seguintes etapas: León - La Robla, La Robla – Poladura, Poladura – Pajares, Pajares – La Pola de Lena, La Pola de Lena –Mieres, e Mieres – Oviedo.

Como vas ver, o Camiño non segue sempre a rota da vía do tren.

Con estas chegamos á estación de La Robla (disque o nome vén de que así se chamaba o aceno que facían, e aínda fan, os gandeiros da comarca cando pechaban un trato. Que por certo, tiña máis valor que un documento asinado polas partes.)

 O Mikel deitara a súa cabeza nas miñas pernas e ía profundamente durmido.

Quedei só coas miñas lembranzas, que eran moitas. Viaxaba por esta rota cando era mestre –a miña primeira escola- en Valdecuna (Mieres) alá polo ano 1964 do século anterior.

Tiña seguido tamén este camiño de ferro cando fixen a mili, no ano seguinte, cara a Talar, Tremp (Lleida), viaxe lenta e cansiño de dúas noites e un día de duración.

La Pola de Gordón, Santa Lucía, Villamarín, La Vecilla, Busdongo (Porta de Asturias famoso polas Covas de Valporquero) e Pajares.

Sen ningunha experiencia, mal preparado na Escola Normal da Ditadura. Mais se non  impartira clase nesa escola tería sido outro, alí me fixen un home, alí comprendín as inxustizas do Réxime, alí albisquei que había que axudar ao cambio (aínda que fose pouco), e  comprendino no contacto coa clase traballadora que, por certo, estaba, desde o punto de vista intelectual, moi preparada; as clases populares que sufrían a dor da represión nas súas propias carnes e nas das súas familias…canto podería contar…

Tamén houbo momentos moi agradables.

Navidiello, Linares, Malvedo, Puente de los Fierros, Campomanes, La Cobertoria, Pola de Lena, Ujo, Santullano…

Aledeime de que Mikel espertase nese  intre:

-Mira, Mikel, nesta estación, apeeime eu hai corenta e sete anos. Ía cunha maleta a un lugar que hai a tres km. (dixéranme que era unha carreiriña de can, doutro xeito, xa que o da carreiriña é algo que só se di en Galiza) chamado Valdecuna, para traballar como mestre. Cheguei á primeira casa do pobo todo suado e con cara de pardillo; tiven a sorte de topar cun matrimonio sen fillos, nados na Fonsagrada, que me deron pousada e me trataron coma un fillo; estoulles agradecidos de por vida.

Aquel ano, mellor o seguinte (todo dentro do mesmo curso) debía ser Ano Santo, pois a miña compañeira propuxérame facer un traballo sobre o Camiño. Levei de Lugo –nas vacacións do Nadal- material que conseguín na oficina de turismo. Curioso é que daquela só se falaba do Camiño Francés, aínda estando en Asturias. Lembro que facendo o traballo cos nenos, un deles –un caso parecido a ti- tróuxome todo orgulloso unha caveira que collera no osario do cemiterio que había a carón da escola, e pretendía que o usase como pisapapeis.

Algúns días iamos de excursión á ermida que había subindo por unha empinada costa. Nesa ermida celebrábase a famosa Romaría de los Santos Mártires de Valdecuna (famosa en Asturias), Fiesta de Interés Turístico Nacional.

A ermida atópase entre os vales de Cuna e Cenera. É unha romaría de gran tradición popular na que os romeiros acoden con moita fe esperando os milagres dos santos Cosme e Damián (médicos - farmacéuticos de orixe oriental).

Celébranse misas, mais a máis esperada é a das doce. Por certo diante da igrexa, se non recordo mal, había dous hórreos e nun deles vivían dúas familias.

Logo ten lugar a Puya L´Ramu que consiste na poxa dunha ofrenda que se fai, durante a misa, de pan de espelta o escanda (variedade de trigo, que se conserva grazas a estas tradicións); pan colocado  sobre un soporte de madeira ramu e decorado con motivos vexetais. Co diñeiro da poxa, diñeiro cun valor moito máis alto do valor real, sufráganse os actos.

Contábanos a xente do lugar que, logo da festa, o cura baixaba nun burro as esmolas cargadas nas súas alforxas.

Máis tarde a xente acomódase polos arredores para gozar da abondosa comida rematada con casadielles y frisuelos todo regado con sidra escanciada.

Hai, ou había, tamén concurso de parellas de baile, música tradicional e logo festa rachada.

O cantante Victor Manuel, que é de por aquí, famoso a partir dos anos setenta, tiña unha canción, dedicada a esta festa, que lle chamaba La romaría. E xa que imos sós no departamento voucha cantar baixiño:

Sube la gente contenta a la fiesta del patrono,

sube la niña que estrena zapatos,novio y un bolso,

y todo el verde del valle se refleja en el arroyo.

Y la gente por el prado no dejará de bailar,

mientras escuche una gaita y haya sidra en el llagar.

Se van por la carretera cruzando Cuna y Cenera

canta la pena el romero y la vieja su consejo.

Por S.Cosme y S.Damián cuidado niña temprana, no pases al maizal no lo riegues con tus lágrimas.

Hay una empinada cuesta para llegar a la ermita, y el pastor con su rebaño, su zurrón y las vacas,

Quiere ser luz o campana y despertar a su amada.

Y la gente por el prado no dejará de bailar,

Mientras escuche una gaita o haya sidra en el llagar.

-Gustouche?

-Si…eu xa sabía que eras un bo cantante.

-Me cago na cona (dixen para min).

-O relato da romaría é bonito. Por que dixeches que o neno da caveira era coma min?

-É que tamén era un bo cantante.

Mirou para outro lado cun sorriso.

Xa estabamos na estación de Oviedo. Alí esperábannos con mostras de ledicia Olaia e mais Juanjo.

Falar, falar…contar, contar…responder. Bicos, moitos bicos…

-Meu deus, se teño que contar tanto? Cantas cousas lle contarei a Brais e aos meus pais…-di o Mikel.

-Tranquilo, tes tempo; non intentes contalo nun día. Ah! E garda algo…Ti goza co que  contes, e fai gozar…Iso se o pasaches ben, espero que así fose. Tes que vir para rematar o Camiño no verán con ganas.

-Non cho vou repetir, foi unha aventura incrible, fascinante e aprendín unha morea de cousas. Estarei desexoso de emprender de novo a viaxe a Compostela. Non cho vou volver dicir, repito…xa o…sabes…quero moito ao tolo do meu avó!.

-Anda dorme, que estou canso.

Apaguei a luz, non quería que me vise emocionado. Demo de neno!

………ooooooooooOOOoooooooooo……….