XLIX. Álvaro

Em cada esquina un amigo

em cada rostro igualdade

Grándola, vila morena

terra da fraternidade.

José Afonso

Despedimos a derradeira aldea do concello de Pedrafita e con Biduedo abrimos a porta do concello de Triacastela. A baixada é pronunciada e, ás veces, baixamos da bici e imos andando; xa estivemos a piques de caer en varias ocasión por conta das pedras nas corredoiras. Albiscamos o monte Oribio, 1443m. e avistamos… a Álvaro e a Fe, incrible… lindando unhas vacas nunha grande pradaría. Saúdos, bicos, apertas.

-Que facedes aquí???

-Estamos a coidar estas vacas por ter enfermo ao noso veciño. Así poden saír da corte. Non lle damos moito xeito, mais imos aprendendo, esperemos non perder ningunha.

-Mira Mikel, esta xente é moi amiga nosa.

-Este neno é o fillo de Gema? –preguntou Fe.

-Si, todos os demis están en Foz e nos percorremos o Camiño en bici desde León.

-Tedes que vir cear á casa, tamén está Pepita. Non vos deixamos marchar, ademais pronto se fai de noite e non creo que andedes de noite…

Mirei para Mikel.

-Para min non mires. Parece boa xente a pesar de seren amigos teus. Eu apúntome, xa vou canso.

-Se o neno o di, nada teño que engadir.

-Xa,xa…

-Álvaro, ensínalle as vacas ao Mikel –dixo Fe.

-Pois mira que non hai vacas en Holanda -contestou Álvaro.

-Pero non xeitosas como estas.

-Ven Mikel.

Levounos xunto dunha das vacas e acariñouna e lle fixo un aceno ao neno para que tamén o fixese. A vaca era mansa pois non se moveu. O Álvaro colleulle un ubre e sacoulle  leite.

-Que che parece, este leite é moi bo, e os queixos mellores, halos probar na casa.

O neno muxiu dun teto coa axuda de Álvaro. Estaba alucinado. Cando máis emocionado estaba, a vaca deulle co rabo nas costas e case o tira no prado.

-Ja,ja,ja…! Rimos todos…

O neno púxose rubio

-Tranquilo Mikel, a vaca non ten nada contra ti. Faino para espantar as moscas…

Ilumináronselle os ollos e dixo:

-Xa sei a adiviña!!!.

-Mira, -dixo Álvaro- estas vacas pertencen á raza rubia galega. É unha raza nacida por mor da necesidade de competir con outras, sobre todo no mercado inglés. As razas do país cruzáronse con sementais suízos e conseguiuse o efecto desexado, isto é, máis poder físico, maior cantidade de crías e partos rápidos.

Como ves ten un formato medio e proporcionado, tórax profundo, longo e arqueado; dorso e lombos anchos, planos e musculados; e nádegas, coxas e pernas robustas (ía recorrendo o corpo da vaca a medida que falaba). Como ves, son de diferentes cores: rubias, amareladas, avermelladas, escuras...; cun peso de 450 a 500 Kg. Moi apreciadas para carne. E moi adaptadas a este espazo e clima. Xa lle podes contar ao teu irmán un montón de cousas destas vacas. Non preguntes como un moi famoso político: “…por que as vacas teñen nomes femininos…”. E agora que as imos levar ás cortes tamén vas ver como nos axudan os dous cans, tamén de raza, cans de palleiro. Tor!, Odín!, Vamos!  E o noso amigo fixo un aceno para que os cans recollesen as vacas.

Era curioso ver coma os cans levaban as vacas cara á cancela que estaba a abrir a Fe. Os cans tiñan o nome de deuses viquingos por mor de que o vello Manuel tiña un neto traballando en Noruega.

Un can por diante e outro detrás das vinte e dúas vacas. Non era moito o traballo que quedaba para nós. Iamos falando, agás o Mikel, que non lle sacaba os ollos aos cans no seu percorrido adiante e atrás, ladridos controlados; facíano sen mirar para Álvaro nin para Fe, tiñan un dominio total da situación e do espazo. E así preguntámoslles por onde andaban os seus fillos e, contándolles onde andaban os nosos, chegamos a Vilar.

-Ide para a casa, que alí está Pepita. Mentres nós imos metendo as vacas nas cortes.

Volta a sorpresa, os bicos e as apertas.

-De onde saídes? -di a querida Pepa.

-Vimos percorrendo o Camiño de Santiago. En febreiro fixemos ata León, desde Roncesvalles, e agora queremos rematalo.

-Moi ben. O singular é que vos topásedes con Álvaro e Fe. Ben, de seguro que vos queredes duchar, vide por aquí, tomade estas toallas. Mentres prepararei as camas.

-Estámosvos a dar moito traballo. No albergue ía ser todo máis simple.

-Non quero nin oír falar de traballo. Creo que imos gozar coa vosa presenza, non ves que aquí todo é tranquilidade e, ás veces en demasía, moito máis desde que nos xubilamos, así que vides a aledarnos a vida.

-Dáme a sensación que estás esaxerando moito.

-Ala! deixemos de parolar e duchádevos, que temos unha empanada de liscos cocida pola mañá.

E así foi, lavámonos e lavamos a roupa, A Pepa tendeuna debaixo dun cabazo do estilo dos cabazos asturianos: grandes e cadrados. Tíñano rehabilitado, o mesmo que toda a casa, a catro augas e cunha galería enorme e moi ben orientada, de tal xeito, que lle dá o sol case todo o día, e unha cociña central de leña con bancada ao redor, enormes cuartos, faiado e, no que foran as cortes, unha boa adega…

-Mira que tedes humor. E que di a Gema e a avoa da vosa viaxe? -dixo Pepita mirando para o Mikel.

-Eu veño co encargo de coidar del; é maior e necesita protección.

-Non o creo, o teu avó é moito avó. Xa vexo que tes confianza, seguro que che falou o Ignacio de nós.

-Si, veume contando a vosa amizade, e as cheas, coas que vos deleitabades cando erades máis novos. Só me fala así dos bos amigos, non dos coñecidos. E agora que non está, direivos que me dixo que erades como da familia.

-Ti tamén o debes querer moito. Vexo que estades, como dicides agora, moi enrollados.

-Si, é un bo tío…Iso non llo podo dicir a el, que despois vai presumindo…

Nese momento entraron na cociña o avó coa Fe. Viñan falando da Mónica e dos netos.

A Pepa xa sacara a empanada, o xamón, o queixo e mais o marmelo.

-Fágolle unha tortilla ao neno?

-A min gústame moito todo isto –dixo o Mikel.

-Non te preocupes que ten moi bo dente –díxenlle.

O Álvaro abriu a porta coa xerra do viño escanciada da barrica. Viña acompañado do Odín.

-Este ano temos moi bo viño, trouxemos uva da Ribeira Sacra e mesturámolo con uva do Bierzo. Próbao.

-Está moi bo, o mesmo que a empanada. Fixemos ben topando con estes, eh Mikel!

O curioso foi que o can botouse no chan á beira do neno. E o neno non lle tiña medo ningún: acariñouno e xogou con el.

-Xa me falarás da raza “can de palleiro” -dicíao dirixíndose ao seu avó.

-Mañá, cando emprendamos o Camiño.

Fala e fala, boas camas, mellores que as da noite anterior, nun cuarto grande. Almorzo con leite de vaca rubia, biscoito e galletas. Un par de bocadillos de xamón, con pan da casa, para o camiño; a bota chea, zume, mosto, chocolate e froita. Bicos, apertas, promesas de vérmonos en Barreiros ou Foz…Amigos…Familia…

  -Vaivos acompañar Odín ata o Camiño, alí dará a volta, faino por Mikel.

E así foi, ao chegarmos ao Camiño o can sentouse de cu coa cabeza ergueita e movendo o rabo. O Mikel agarroulle a cabeza e deulle un bico, eu acariñeille o lombo.

-Fálame dos “cans de palleiro”.

-Esperemos que non che faga mal tanta amizade co can, xa sabes que podes ter problemas de asma por mor do pelo do can. De todos os xeitos estes cans son para querelos moito; din deles que só lles falta falar e algunha muller engade arar, pasar o ferro, facer a comida…e o máis importante educar os homes. Algunha xente chámalles palleiráns aos cans que nacen de cruces. Mais os cans de palleiro son “per se” unha raza propia. O seu nome nace de ter durmido nos palleiros. Comparte orixe cos pastores belgas, holandeses e alemáns e como tal ten o seu pedigree (de pura raza). O verdadeiro can de palleiro é escaso -non chegan aos douscentos na Galiza- ten raza lobeira, rústico e forniño, de tamaño medio, con proporcións harmónicas e movementos rápidos, peito ancho, pelaxe densa, curta e clara, orellas grandes e ergueitas, altura á cruz sobre 60 cm. e peso ao redor de 38 kg. Destaca pola súa intelixencia e fidelidade ao amo, tranquilo e cariñoso coa xente da casa e reservado cos estraños, e moi valente. Por todo iso é especial para a condución do gando e para gardar a casa e aos seus moradores. Unha xoia.