XXIII. Pincernas

Por favor: un mundo

menos compacto.

Manuel Darriba

Saímos á praza e cal será a nosa sorpresa que temos un garda dando voltas ao redor da bici que deixaramos atada a un farol.

-Bos días. A bici é nosa. Deixámola un ratiño para ir ver a catedral.

-Aquí non se pode deixar! Teño que denuncialos. Deixe o D.N.I.!

-A culpa foi miña, axente –di o Mikel.

Miro para el e quedo con cara de parvo.

-E ti quen es?

-Son sobriño do Pincernas; son fillo dun irmán que ten en Holanda.

-Me cago no pequeno, na súa nai e no seu avó que, son eu! (penso polo baixo). Como se lle pode ocorrer semellante carallada?

-Non sei eu quen é o Pincernas, e por riba cun  irmán en Holanda.

-Chámeo por teléfono. Agora está na sancristía.

-De todos os xeitos eu teño que multalo.

-Pois eu explicareillo deste xeito: pregúntame un señor pola catedral, eu acompáñoo. Saímos, e un policía denuncia ao señor por deixar a bicicleta atada a un farol segundo a miña indicación, e sen interromper nada;  por certo,  como se chama vostede?

-Señor policía, se vostede me ten que multar, fágao, mais sexa benevolente, póñame a máis pequena.

A min non me gustaba a cara do garda e vía que se estaba poñendo moi feo o asunto.

Chega o compañeiro do policía e sen saber de que ía, mirando para nós, di:

-Anda Luis, están cansos, mellor é que falen ben de nós e de Burgos alí a onde vaian.

-E que non sei se este neno se estará cachondeando de min…(mirou para nós con cara de poucos amigos)  Ben, ídevos… e que non se vos volva ocorrer atar a bici aos farois.

-Grazas, moitas grazas.

-Adeus, Luis –di o Mikel con retranca.

Marchamos e dígolle:

-Ti sigue; eu vou por esa rúa e vémonos xunto da porta. É por disimular algo.

Xuntámonos na porta.

-Ti si que estas tolo. Como se che ocorre isto? Puidemos acabar no cuarteliño.

-Xa. Se queres recórdoche a que montaches ti en Pamplona.

-Anda, imos ver se comemos algo antes de continuar.

Menos mal que non nos ve a túa nai, pensei. De todos os xeitos sempre nos quedaría Carmen Pugliese, amiga e desfacedora de entuertos, que por aquí debe de andar.

Paramos diante do clásico mesón castelán: portas e ventás de cuarteirón con verniz escuro, ferraxes de ferreiro, cadeiras e tallos nas mesas. Olor a morcilla de Burgos (de onde ía ser?) e o neno que vai  deambular polo mostrador na procura dalgún doce.

-Que queres tomar?

-Iso que me dixo o camareiro da barra que se chamaba “Postre del abuelo” e que chamándose así tiña que probalo.

-Vouche dar eu postre do avó. Anda, anda.

Chegou o camareiro.

-Podo probar esa morcilla que ten aí. Feita enriba da prancha.

-Por suposto, e o neno?

-Di que quere o postre del abuelo.

-Para beber?

-Eu un viño de Ribera de Duero, aínda que é algo cedo. E para o neno un zume de piña.

-Non –di o neno-, un mosto.

Reconfortados, saímos do mesón para comérmonos o mundo; ou mellor, para facer un tramo longo do camiño.

Montamos na bici. Igrexa de San Nicolás, Porta de San Martín, Ponte Malatos e Hospital del Rey.

Vexo que o Mikel saúda a alguén... Condenado de neno; era o garda, e ía no coche co seu compañeiro. Cruzounos e vin a cara do policía desconcertado. Me cago no carallo!  Cagámola!

Unha freada, uns segundos  esperando que nos chamasen e…o coche arrincou.

-Ti non tes amaño, xa podías disimular. Vaia foda se nos fai volver; e por riba nos multa.

- Xa, xa… estás desexando rir coas gargalladas que ti soltas.

E foi certo, boteime a rir escandalosamente e ao final deille un bico. Xa sei que non debía facelo. Pero, condenado de neno…!

-Cando volvamos por aquí, heite levar a comer año a un restaurante que se chama Os trillos, pero has pagar ti.

-Ti sempre explotando aos nenos.

A burro vello, albarda nova.

(Popular)

Rúa Villalón, paseo da Isla, cruzamos o Arlanzón, Villadiego, desvío rúa Benito Pérez Galdós e, preto dun viveiro, un burro pastando.

-Imos saudar ao burro.

-Que dis? Saudar a un burro!

-É unha forma de falar. Ímonos achegar. Xa verás que manso é.

Efectivamente, pásolle a man polo lombo e o burro nin se inmuta.

-Aquí o tes. Un animal mal tratado e maltratado. É da familia dos équidos. Non poñas esa cara. Aos 25 anos é un vello e aos dous xa é un home¿?. Ti xa serías un burro adulto.

-Xa estamos. Non me estarás chamando burro.

-Non home, non, é para que entendas a comparación.

-Xa, pero non son un burro.

-Estás hoxe moi suspicaz.

-Sei con quen me xogos cartos, como di a miña nai.

-Ben. Se o cruzamos cunha egua, o fillo será unha mula ou un macho. En Galicia a algúns chámanlles burros fariñeiros. Será porque se usaban para cargar sacos de fariña; tamén para mover as norias e os muíños. En xeral, é un animal de carga. O Manolo da Tolda utilizábao para sachar as patacas. Como agora non se empregan para carga ou para traballar, ás veces abandónanse no monte ou mátanos. O outro día viña no xornal que salvaran a un de morrer afogado no río, pois colgaranlle do pescozo unhas pedras. En Galiza hai unha asociación (ABUFA) que os protexe. Agora utilízanos no turismo rural, no turismo das subidas, nas vodas, ata hai carreiras festivas de burros.

Tratóuselle mal porque se dicía que era moi cabezán; o que ocorre é que é prudente. Cando pensa que hai perigo non se move por moitos paus que lle dean.

Tamén ten fama de non ser intelixente. Por iso aos nenos que na escola non estudaban púñanlle unhas orellas de burro, aínda que fosen de cartón. Todo iso é só mala fama. O burro é moi agarimoso e moi fiel. Teño un libro na casa que has ler cando acabemos o Camiño e teñas máis fluidez na lectura. O libro titúlase “Platero y yo” e escribiuno un poeta chamado Juan Ramón Jimenez. Comeza así,en castelán (a miña xeración tiña que o saber de memoria, espero que non o esquecese…: “Platero es pequeño, peludo, suave; tan blando por fuera, que se diría todo de algodón, que no lleva huesos…”

Non che parece certo o que di o escritor, mira para el, acaríñao.

-A verdade é que si –mentres o apalpaba suavemente-. Podo montar nel?

-Espero que non proteste… e que non veña o dono.

Subino ao burro. O Mikel sorría.

Hai outro personaxe que ten un asno (outro nome do burro) que é Sancho Panza o fiel escudeiro de D. Quijote. No libro chámanlle rocín.

En Galicia dise moito: “anda cargado coma un burro”, ou “¡boa burra mercamos! mal negocio, tamén “Burro coma un arado”.

Tamén temos moitos refráns: “a burro morto, cebada ao rabo”, ou “a burro novo, aparello vello” outro “a burro vello, a mellor cebada e o peor aparello”. E tamén cantares, así que imos aprender un que se chama:

A MIÑA BURRIÑA

Esta noite e maila outra

e maila outra pasada,

abalei unha pereira, ai!

que nunca fora abalada.

A miña burriña cando vai ao muíño

toda enfariñada cheiña de frío,

cheíña de frío e mais de xeada

a miña burriña sempre vai cargada.

Esta noite hei de ir a verte

meniña non teñas medo,

déixame a porta trancada, ai!

Cunha palliña de centeo.

A miña burriña…

Dándolle unhas palmadas agarimosas, despedímonos do burro. Iamos na procura do Arlanzón. Cruzamos o río pola estrada e por un camiño dirixímonos a Tardajos por onde se cre pasaba unha calzada romana; de aí virá o nome do pobo Rabé de las Calzadas: “De Rabé a Tardajos sempre haberá traballos; de Tardajos a Rabé, liberanos Dominé”. O lugués Millán Bravo identifica Tardajos con Augustobriga.

Con unha media entre Burgos a 866 m de altitude e Hontanas 870 m. descubriremos a meseta castelá, tal como é: inmensas rectas cercadas por fincas de cereais e coa compaña de perdices, coellos, lebres…moitas veces sen velas, mais sabemos que andan por aí. Só a costa de Matamulos sácanos da uniformidade. Ata aquí fomos  cantando a cantiga da burra da que o Mikel aprendeu o estribillo.

-Escríbeme ffff…la e ffff…al.

Sacou a pizarra colocouna con coidado e escribiu o que lle dixera. Continuamos con outras sílabas que el mesmo foi debullando; coñecía a estratexia. Logo mandeille escribir palabras coma: balcón-blusa-barco-brazo...Outras debuxáballas e escribíaas: porta-praza…cruz-calcetín…

Hornillos de Camino, unha cruz de Santiago e monotonía peregrina lévanos a Hortanas. A torre da igrexa serve de guía para este pequeno pobo de abondosas fontes. Lembro ao italiano Laffi que nos conta a historia dun peregrino que encontrou moribundo a conta dun ataque de lagostas.

Como de Castrojeriz nos contaron marabillas decidimos continuar o Camiño.