luns, 13 de abril de 2015

XXVIII. Cantiga

  

Un día decátaste de que o silencio
máis que unha ausencia
é un inmenso océano…

Isidro Novo


A partir de aquí discorreremos polo horizonte, todo é horizonte, todo igual e chan; camiño que percorreron os romanos cara a Astorga. Monotonía que nos leva a avanzar máis rápido que noutro tramo, a mesma paisaxe e cun patrimonio máis pobre.


-Imos cantar, Mikel. Empezaremos polo cuco, cuco, cuqueiro para facer boca e daquela ensínoche outra que leva letra do poeta da Terra Cha, Manuel María, e música de Mini e Mero; Chámanlle O Carro.
Logo de cantar O cuco, que lembraba perfectamente o neno, fíxenlle escribir a primeira estrofa da cantiga, que por certo nos levou un bo cacho:

Non canta na cha ninguén,
por iso, meu carro canta,
canta o seu eixo tan ben
que a señerdade me espanta.

Non hai canto tan fermoso:
fino coma un asubío,
anque é, ás vegadas, saudoso
faise no ar rechouchío.
Non canta…

O meu carro é cerna dura:
sábese carballo e freixo.
Que fermosa é a súa feitura!
Que lixeireza a do eixo!

As cousas vanse aledando
por onde o meu carro pasa.
Carrétame herba pro gando
Traime a colleita para casa
Non canta…


Expliqueille as palabras dificultosas e só nos propuxemos que aprendese a primeira estrofa.

-Mira Mikel, cando eu era neno…
-Vai máis de cen anos.
-Non tantos, pero si moitos, e desde logo desde entón cambiaron moito as cousas. Como che dicía, cando eu era neno, no verán, ía á aldea do meu pai chamada Bretoña (el presumía de que tiña sido bispado, nos tempos dos suevos) e alí, para comunicárense entre os lugares e as leiras, o que había eran corredoiras que percorrían os carros tirados por unha xunta de vacas –en chegando a Lugo heiche ensinar un carro, pensei. Facían un ruído característico ao rozar o eixo co propio carro. Máis ou menos aquí, como ves neste carro que che estou a debuxar. O son mesturábase co dos paxaros dentro dun silencio total. Silencio como o que estamos a gozar agora por este inmenso páramo. Lembranzas que me levaron a lembrar a cantiga de O carro. Pode que sexan batalliñas de avó, máis delas sempre podes sacar algo cando lles expliques aos teus fillos esta viaxe.

Quedouse mirando coa cara que pon entre pícara, maliciosa e astuta e botou un sorriso. Paseille a man pola cabeza e durante un cacho non dixemos nada.

-Le o que pon aí.
-Cañada…Real…Leonesa…
-Iso indícanos o lugar polo que pasan os rabaños de ovellas.
-Que queres dicir, que as ovellas teñen unha especie de estradas para andaren?
-Algo así. Os pastores buscan pastos para os seus rabaños, e hai máis pastos nuns lugares que noutros, dependendo da época do ano. Por aquí –sinálollo coa man- cara ao norte van no verán, chegan ata o concello de Riaño, concello que  limita con Asturias, onde vive a tía Olaia e Juanjo, e polo inverno trasládanse ata o sur –volvo sinalar coa man- e chegan ata Estremadura e Andalucía; andan uns setecentos km., o dobre do que levamos feito nós de Camiño. A ese percorrido chámanlle Cañada Real Leonesa ou Occidenta; estanse recuperando e sinalizando moitos destes tramos. Este labor que fan os pastores chámase trashumancia.
-Madía leva que teñan bos cans para lles axudaren.
-Si, é unha tarefa dura, e por riba en solitario.

Pasamos por Calzadilla de la Cueza.

-O de Calzadilla será porque por aquí pasaba unha calzada romana e o de Cueza polo río ou regato que a cruza que ten por nome Cueza. Sería interesante poder visitar a Villa romana de la Tejada (reviso os meus apuntes) cos restos da súa cimentación e sobre todo os seus mosaicos, que os de Lugo disto sabemos algo. Máis non temos tempo, quizais noutra ocasión.

Restos do antigo Hospital del Gran Caballero o de las Tiendas. De grande esplendor no seu tempo, pola súa monumentalidade. Curioso o das Tiendas.

Todo este percorrido monótono e sinxelo, para nós grazas a bici, vai sobre os oitocentos cincuenta m. de altitude. E aos cinco km. entramos en  Lédigos. O curioso deste pequeno pobo é que  a súa igrexa pertenceu ao bispado de Santiago dende o s. XI e, por suposto, dedicada ao Apóstolo, con tres imaxes diferentes: matamouros, peregrino e apóstolo. Doazón que posteriormente aumentou aos seus edificios pombais, prados, viñas…É dicir a súa riqueza, pasaría a ser do Arcebispado de Compostela.

Continuamos pedaleando cara a Terradillos de los Templarios. Neste lugar vixiaban, moraban e defendían aos peregrinos desde o Hospital de San Juan, hoxe desaparecido, os cabaleiros templarios. De aí lle ven o nome ao pobo.
Lembremos aos templarios, chamados tamén da orde dos Pobres Cabaleiros e Cristo. Esta Orde mantívose activa preto de dous séculos. Foi fundada no s.XII por nove cabaleiros franceses, liderados por Hugo de Payens, logo da Primeira Cruzada.
O seu propósito orixinal era protexer aos peregrinos que ían a Xerusalén (xa se sabe, como todas as Ordes militares respondían á dicotomía metade monxe, metade soldado). Aprobada pola Igrexa, a Orde creceu rapidamente en tamaño e poder. Ían vestidos cun manto branco e unha grande cruz vermella no peito. Estaban moi ben preparados para a guerra. Crearon unha moi boa estrutura económica, moderna e complexa na súa concepción, con bancos propios, non habituais na súa época. Edificaron moitas fortificacións –imos velo no castelo de Ponferrada- en todo o Mediterráneo e en Terra Santa. En España axudaron, sobre todo en Castela, á repoboación das zonas cristiás conquistadas aos musulmáns.
O seu declive comeza ao perder Terra Santa, xunto co grande poder que teñen, poder económico e militar, que lles crea inimigos importantes, como o rei francés Felipe IV (endebedado cos propios templarios), que convence ao papa Clemente V para que disolva a Orde, baseando os seus argumentos en mentiras arrancadas aos cabaleiros en inhumanos tormentos, acusados por rumores da secreta cerimonia de iniciación (bruxería, esoterismo…)  que leva a moitos deles a seren queimados na fogueira. O derradeiro Gran Mestre da Orde foi Jacques de Molay, que dá nome ao albergue da localidade.
Todo isto fai que se cre un mito, que chega ata os nosos días e que produciu unha inxente literatura ao redor da Orde dos Templarios.
Os conceptos de  cruzadas, ordes militares e cabaleiros templarios, expliqueillo ao Mikel desde unha perspectiva romántica, sinxela e didáctica (un sgue a manter a súa deformación profesional).

- Gustoume o que contaches, avó; máis sempre é o mesmo: relixión e guerra.
- Teno en conta. As grandes ideas non deben defenderse á forza, deben ser defendidas coa razón e sobre todo co diálogo. Falar, falar e convencer. Pensa cal é o teu comportamento nas porfías con Brais, ás veces tamén utilizades unha especie de guerra sen armas, non si?
-Home, tanto como armas…
-Ben sabes a que me refiro.

Cun aceno e un sorriso rematou o conto.

Todo isto comentabámolo nun descanso, comendo algo de xamón cocido con queixo (temos que escapar da comida que nos dea moita sede) e unha mazá; nesta ocasión acompañei ao neno cun grolo de auga.
-Non estarás enfermo avó, mira que beber auga non é bo, non dicías que entraba moi abaixo.
-Teño sede, e para a sede, mellor é a auga que o viño; claro que sen pasarse…

Este meu neno fíxase en todo…

Ningún comentario:

Publicar un comentario