XLIV. Pinchazo

…xunto á ribeira das túas mans

Ti, que existes para min na terra.

Saturnino Valladares

Na desembocadura do río Balboa no Valcarce topamos con Ambasmestas, conserva restos dunha antiga calzada romana. Hai documentado un hospital dedicado a San Lázaro e posiblemente para acoller a enfermos contaxiosos, anterior ao s XVI.

Continuamos a Vega de Valcarce e logo de andar un pequeno treito atopamos a dous mozos, home e muller, sentados nun balado e con cara de impotencia. Ao achegármonos a eles decatámonos de que unha das bicis de montaña está pinchada. Paramos.

-Parece que picastes a roda da bici. Nós tivemos sorte vimos de Roncesvalles e fomos librando. Que ides facer?

-Iso é o que estamos pensando –falou o home. Non sabemos que facer.

-Antes en cada pobo había amaño para estas cousas, hoxe non.

-Tedes sorte de ter topado con nós.

Os dous miraron para o Mikel que foi o que o dixo.

-Somos os chapuzas máis grandes do Camiño. Somos como Pepe Gotera (dixo mirando para min) e o seu pinche. Avó non pensas que lles podemos axudar?

-Penso que si. Ademais teñen cara de boa xente.

A parella non dicía ren. Miraban para o avó e o neto. Seguro que pensaban: e, estes, de onde saíron?

-Tranquilos non somos templarios, nin da orde de Montesa ou de Santiago. Somos un avó e un neto algo toleiráns que están a facer o Camiño e ao tempo toman todo a cachondeo, mais sen mala intención.

Eles mirábannos e mirábanse, caladiños, a un e máis ao outro e  entre eles, ata que se deron de conta que eramos inofensivos e que podiamos axudarlles.

-Eu son Mikel –dixo alargando a man a ambos os dous. Son o serio e responsable, coido deste vello carcamal.

-Eu son Ignacio, e veño co meu neto que xa vedes é un pouco trapalleiro.

-Eu son Alfonso -deunos a man.

-Ola! Eu son Conchi –dixo ao tempo que nos estampaba dous sonoros bicos.

-Pinche, saca a caixa das ferramentas.

Así o fixo o neno. Sacou a caixa dun dos bolsos da bici.

-Xa me preguntara para que valía iso, decateime de que o levabamos, creo, que no Monte do Perdón. Foi cando me explicaches como amañabamos un picado…

-Menos samba e máis traballar! Palanquiñas! –díxenlle ao Mikel.

Mentres as atopaba eu fun quitando a roda dianteira,  que era a que tiña picada afrouxando as palomiñas. Logo coas palanquiñas que me dera o neno, separei a cuberta da roda, por unha das partes, para poder sacar a cámara.

-Esta bici non é nova. As de agora xa non traen cámara. Sorte que á nosa pásalle o mesmo.

-É de meu pai –dixo Concha-, xa ten moitos anos. Estaba empeñado en que a trouxésemos… É un pouco pesada, había que darlle no gusto; os pais non son como os avós.

-Nin os netos como os fillos. Lixa, parche e disolución! –dixen mirando para o Mikel.

-Ti estaste comportando coma se estiveses nun quirófano: ti de médico e eu de enfermeira. Toma!

O Alfonso e a Concha botáronse a rir.

-Iso mesmo estaba a pensar eu, mais non me atrevía a dicilo –dixo a Concha.

Rasquei na cámara, logo de atopar a picadura, soprei para limpar os restos, boteille a disolución, esperei un tempo, e, ao fin,  pegueille o parche. Volvín montar a roda.

-Agora vasme pedir o bombín. Aquí tes, xa o collín da nosa bici.

-Pois si… mais ímoslle deixar a Alfonso que lle dea aire. Non che parece?

-E que si non, parecería que o fixemos todo nosoutros.

-Agora xa sabedes como se amaña unha picada na bici.

-Invitámosvos a cear en Vega de Valcarce –dixo Alfonso.

-Mirámonos o Mikel e máis eu.

-Non, oh! non. Non é polo pago –di Concha, cando viu a cara que poñiamos. É que sodes un pouco especiais. Pasámolo ben con vós e queremos cear rindo, non pensando en problemas.

-Acepta. Que a min me caen ben –insistiu Mikel.

Non é que tivésemos fame, comeramos en Vilafranca, mais a min tamén desde que os vimos caéronme simpáticos.

-Ben acepto, mais imos ver o pobo de Vega de Valcarce antes de cear. De acordo?

-Siiii… -Dixeron todos ao tempo.

Chegamos ao pobo e díxenlles:

-Entre el Castro de Veiga, do que se supón, pero non queda nada, e Castrosarracín fundado no s.IX por Sarraceno, conde de Astorga e do Bierzo, situada nunha zona física privilexiada está Vega de Valcarce, derradeiro municipio de León no Camiño de Santiago. Ao norte atópase o Castro de Veiga e ao sur o Castillo de Sarracín. Védelo aí.

Os catro miramos para o castelo, cada quen imaxinou a vida no castelo e a súa influencia no val. Mentres busquei a ficha que tiña sobre o castelo.

-Peza principal na entrada de Galicia. Pénsase que endexamais foi asaltado. Construíuse, segundo algunhas crónicas, no s.IX, reinando Ordoño I (850) polo noso amigo o conde Gatón (dixen mirando para o neno), do que xa temos falado, e renovado en séculos posteriores.

Rodeamos a Iglesia de la Magdalena, que estaba pechada; planta única rectangular e torre campanario, na que podemos apreciar remodelacións en séculos posteriores ao s. XVII. 

Despois do paseo apreciando o tipo de edificacións que se repiten pola ruta que vimos facendo, e que xa temos comentado, decidimos degustar a cea ofrecida.

Tasca típica con pouca luz, mesas e cadeiras de madeira feitas a machado, por aquilo de parecerse ao de antes, chimenea (que se utilizaba no inverno, que non era de adorno) e cafetera e TV que rompían a decoración do conxunto.

-Que pedimos? –dixo Alfonso.

-Gústavos o xamón, os chourizos e a tortilla?

-A nós moito –contestou Concha.

-Pois témolo sinxelo.

Chegou un rapaz novo con pintas de estar estudando ou na capital ou en Santiago, coa súa camisa desabotoada e fóra do pantalón, vaqueiro caído o suficiente intencionadamente.

-Queremos unha bandexa de xamón, chourizo da casa e unha tortilla…pode ser?

-Andando…e para beber?

-Eu auga –dixo Alfonso.

-Eu tamén.

-A min tráeme auga e viño tinto da casa –dixo Mikel.

-Botáronse a rir.

-E que o neno é tan listo que xa sabe o que bebe o avó.

-Hainos que coleccionan estampiñas, meu avó vasos de viño. Gustáronlle de tódolos sitios, agás, por levar a contraria, os da zona da Rioxa.

-Sabedes o que colecciona el…? Colecciona noivas. Si…cóntalles, cóntalles.

Deulle a cabeza e contestou.

-Non lle fagades caso, só teño tres…

De novo risas.

-Antes do verán, so tiña dúas –dixen eu. 

-Tampouco son tantas. Eu a elas non lles pregunto cantos teñen.

-Iso si que é unha forma liberar de entender o mundo –dixen eu.

-Ben. Deixa de falar como se fose casar mañá. Non lle fago dano a ninguén, así que iso debe ser bo.

-Tranquilo que levas razón. Sempre que fagas o que xa comentamos alá por Logroño ou Burgos.

-Si, Si, por suposto.

-Estámosvos dando o coñazo –dixen mirando para os nosos amigos.

-Que va, sodes moi simpáticos.

-Ben agora contádenos algo de vós. A que vos dedicades?

-Somos mestres, eu con praza e Concha de interina. Polo menos así era cando rematou o curso.

-Pola noticias dos periódicos a cousa anda achuchada.

-Ni nos respectan, nin nos pagan, nin nos consideran.

-Mira eu son colega, coñezo o problema despois de traballar máis de catro decenas de anos. De todos os xeitos o que vexo é que vós, con máis medios e con máis sindicatos, estades moito máis desorganizados e sodes menos loitadores polos vosos dereitos que a miña xeración, e estou a falar  de cando o que mandaba era o Xeneralísimo. Conseguimos  ser respectados con aumento de soldo, mellores centros, máis material…E nada saíu gratis. Tiñamos dous problemas, un de formación e outro de organización. A formación na escola franquista atacaba a todos os modelos científicos do momento, realmente era deformadora; pola nosa conta, sen contar con ninguén e incluso tendo en contra a inspección de educación represora de onte e de hoxe, fomos quen de actualizar metodoloxías de coñecer referentes pedagóxicos e didácticos que nos transmitíamos uns aos outros…

Seguimos falando e nos contaron que eran parella, que pensaban casar a volta da viaxe; que non tiñan claro onde ían vivir. Fala, fala…Ata que Mikel cansou e díxolles que lles iamos cantar unha cantiga da nosa terra e comezou pola Cantiga de Betanzos:

“O primeiro no amor sonche os bicos

o segundo beliscos pequenos

o terceiro ben achegadiños

e ó remate sonche os nenos

(Esta estrofa ía escenificándoa, ao tempo, con Concha, que riu como unha tola)

Arroz con chícharos,

patacas novas,

repolos de Betanzos.

E máis cebolas…

Ao remate dixo o Mikel.

-Temos que lles aprender unha. Veña avó escríbellela.

E púxenme a escribirlles O galopín que, como a que lles cantaramos, tiña que ver con mozos casadeiros:

Eu queríame casare

miña nai non teño roupa,

casa miña filla casa

que unha perna tapa á outra.

Para vir a xunto a min,

para vir a xunto a min,

vai lavar a cara,

vai lavar a cara,

vai lavar á cara,

galopín.

Eu queríame casare

miña nai dime que é cedo,

ela como está casada

non sabe as ganas que eu teño.

Para vir xunto a min…

Logo dos cantares, despedímonos co intercambio de tarxetas, oferta de casas…e bicos, a Concha era moi beixadora. Marchaban abrazados e cantando O Galopín que lles escribira. Eles aínda querían comprar froita e nós tiñamos pensado chegar a Ruitelán, a catro ou cinco km., e durmir alí e se podía ser como o fixera San Froilán facía máis de mil douscentos anos; de isto último nada lles contamos.