XLV. Froilán

Aos dazaoito anos empezou a sentir ansias de soidade…

(diácono Xoán)

Á beira do río Valcarce está Ruitelán. Pequeno pobo, no Camiño cunha igrexa dedicada a San Juan Bautista (XIII-XVII) con  bóveda de canón en pedra.

Contan as crónicas que na actualidade conta con trinta e un habitantes.

Falamos do porqué se inicio aquí, como anacoreta, o noso (de Lugo) bo Froilán á idade de dezaoito anos, moito antes de ser santo e moito antes de ser bispo. Lembramos catro ideas da época, do tipo de sociedade que lle tocou vivir e do tipo de vida que escolleu…

Dirixímonos á ermida de San Froilán, nas aforas do pobo.

-Mira Mikel, conta a lenda que os ratos lle comeron parte dos libros de Froilán, e aínda sen ser santo, expulsounos do pobo, e contan que por moito tempo. Supoño que a estas alturas xa volveron. Como por aquí non hai ninguén quedámonos coa dúbida.

Buscamos algo onde pasar a noite como no ano 851, e o mellor que atopamos foi o tronco abichado dun castiro no que cabiamos os dous e que nos serviría para pasar  a noite. Preparamos uns garabullos para facer lume se tiñamos frío e fixemos a cama dentro da árbore coa roupa que levabamos.

-Temos que ter coidado co lume ímolo facer por riba dunhas lousas. Sabes que está prohibido nesta época do ano. Aquí non hai perigo, isto é un souto, mais só o prendemos se temos frío. Como aínda é cedo imos ler este libro.

Sacara un libro que sabía que a Mikel lle ía gustar “A illa do tesouro” de Stevenson, publicado no ano 1883. Escribiuna para ser publicada por capítulos, capítulos que llos lía á familia e eles, ás veces,  dábanlle ideas para os futuros capítulos. Cando escribiu a obra contaba con trinta anos e foi o seu primeiro éxito.

Unha boa pregunta para Sabine e Brais sería que nos digan o nome dalgunha muller da novela.

Comecei a ler o primeiro capítulo e cando aínda non o levaba rematado soaron os ouleos, berros ouasubíos, a verdade que parecían fúnebres, dunha curuxa moi preto de nós. O Mikel estremeceuse e eu levei un susto do carallo que disimulei como puiden. Non lle dixen que soaban a aquilo de cavar! cavar!; lenda estendida que din escoitar como camiño á preparación da foxa  onde depositar o cadaleito.

-Tranquilo Mikel, é unha curuxa. É unha ave que só caza de noite: ratos, pequenos mamíferos, insectos, outra aves e incluso peixes…Si, xa sei que San Froilán fixera emigrar aos ratos, así que, ou volveron ou se alimenta doutros animais.

Ten un tamaño máis ou menos así (díxenllo coas mans sinalando entre vinte ou trinta cm.), plumaxe marela con zonas brancas en peito e patas; o pico corto e encurvado; grandes ollos cunha vista privilexiada para desenvolverse na noite; a cabeza xira case dando unha volta completa.

Mitos, lendas e crenzas alíana coa bruxería, o mesmo que os corvos e as pegas, lembras? Mais nós nada temos que temer, aínda que nos asustase polo estridente do seu canto; a nós non nos vai atacar, así que imos rematar este primeiro capítulo e botámonos a durmir, a ver como se nos dá a noite?

Antes de finalizar a lectura, e a pesar da curuxa, o Mikel xa estaba durmindo. A verdade era que estabamos cansos…Eu medio sentado e o neno apoiado nas miñas pernas totalmente deitado. Menos mal que non nos estaba a ver a súa nai, quen sabe o que faría. De seguro que o pícaro non llo ía contar. Non escolleramos bo dia para durmir no monte, pois o camiño que nos esperaba ata o Cebreiro era moi duro, non pola dimensión do seu percorrido, mais si pola súa diferenza de cota dos 671m. de altitude de Ruitelán íamos a pasar aos 1295 m. do Cebreiro nun traxecto de dez km. aproximadamente.

Eu espertei ás seis da mañá coas pernas durmidas polo peso do Mikel. Funme apartando como puiden para que o neno seguise durmindo e púxenme a andar ao redor da árbore para desentumecer os músculos. Collín unha laranxa e funa pelando ao tempo que seguía andando. O curioso é que non tivemos que prender o lume, a noite foi quente. Mais a min doíanme todas as xuntas, a miña artrose pasaba factura, xa non estaba para facer de anacoreta. Logo dunha hora, fun polo Códice Calixtino e lin o que poñía dos galegos, ao fin, todo isto foi Gallaecia:

…A continuación atópase a terra do galegos, unha vez pasadas as comarcas de León e o porto do monte Irago e do Cebreiro. Esta é frondosa, abundante en ríos, prados e excelentes pomares, bos froitos e clarísimas fontes, pouco poboada de cidades, vilas e terras de labor, escasa en pan de trigo e viño, abondosa en pan de centeo e sidra, rica en gando e cabalerías, en leite e mel, en peixes mariños grandes e pequenos, en ouro e prata, en teas e peles de animais salvaxes e outros recursos, abundante mesmo en tesouros árabes. Os galegos seméllanse bastante nos costumes á nosa xente gala máis cós outros incultos pobos españois, pero son iracundos e moi preiteantes” (xa daquela…).

En rematando de ler vin que o Mikel comezaba a espertar. Esperei que se fixera a súa composición de lugar.

-Que che pareceu a experiencia?-díxenlle.

-A min ben. Durmín coma un burro.

-Non sei coma dormen os burros... Falando de burros, aquí foi, segundo a lenda, onde San Froilán domesticou ao lobo que lle comeu o seu burro e, dese xeito, cargou, a partir de entón, cos libros do santo.

E volvendo ao de durmir, a min dóenme todas as xuntas. Se pensas no Froilán da súa época seguro que estaba algo mellor preparado, fálase dunha cova ou algo parecido, temos que preguntar por ela e ir vela. Por algo se instalou neste lugar, pensa no inverno, nos días fríos, pois aquí ten que nevar todos os anos.

-Ti e máis eu non temos espírito de anacoretas –dixo o neno. A ti gústache o viño e a min a cama.

-Non creo que penses en pedir aos veciños que nos dean o almorzo, como facía San Froilán, pedía ou llo daban sen pedilo…De todos os xeitos temos que recoller e seguir o Camiño. E antes teño que lerche o que pon dos galegos o Códice Calixtino.

Así ao tempo que nos preparabamos lle fun lendo o Códice.