XLVI. Capitán

Arrimadiño a unha pena,

púxenme a considerare

os traballiños que pasan

os mariñeiros no mare.

(Cantiga tradicional)

Montamos na bici pensando en baixarnos dentro de tres ou catro km. e seguir a pé por mor da costa. Comezamos cunha pequena pendente, abandonamos a nacional VI para percorrer unha estradiña ata chegar ao cruce que nos leva as Herrerías de Valcarce cunha poboación diseminada en tres lugares. Como nos indica o nome tivo ferrarías no seu tempo (ata principios do s.XX), aínda hoxe se pode apreciar o edificio dedicado a fundición do ferro do mineral procedente das minas do Caurel. Tamén podemos visitar a antiga fragua da Casa do Ferreiro.

Un dos lugares dos que falamos chámase Hospital, e chámase así por ter sido un hospital inglés documentado no s. XII e XIII e citado nunha bula do papa Alexandre III no ano 1178.

A igrexa parroquial barroca, como case todas está pechada e contan os apuntes que ten un Cristo do s.XVI.

Almorzamos, temos necesidade de tomar un bo café:

-Queremos un café dobre e un bocadillo de xamón.

Comemos unhas galletas mentres partimos o bocata pola metade. Estabamos serios e falabamos pouco.

-Eu quixera ir polo camiño e non pola estrada, para iso temos que tomalo con calma, con calma chicha (como din os mariñeiros), vaiamos devagar, ti que dis?

O Mikel miroume co seu sorriso e dixo:

-Paréceme ben, mais non me pidas logo que te leve no colo…Xa sei que quizais sexa o treito máis duro co que nos enfrontamos. Polo  menos imos intentalo.

Unha lombeira fai que, non só custe andar polo asfalto, senón que custe moito máis tirar da bici.

-Tranquilo avó que temos todo o día para esta subida.

Lembrei a parte do artigo firmado por Paolo Cauci von Saucken (Reitor da Confraternita de San Iacobo de Compostela-Perugia) na Revista Peregrina.:

“…Son os peregrinos os que establecen etapas, necesidades  e esixencias. As infraestruturas nacen despois. As máis auténticas nacen do mesmo Camiño, como ocorreu nos anos setenta cando don Elias Valiña abriu a súa casa, as pallozas e o seu corazón aos peregrinos que chegaban ao seu querido Cebreiro desde os vales do Bierzo. Elixiu para eles, xunto a eles, os mellores camiños, sen abandonar a verdade histórica nin as tradicións locais que conservaban a memoria do Camiño…”.

Tamén lle expliquei ao Mikel como cheguei a coñecer a estes dous persoeiros: Paolo Cauci e don Elias Valiña. Co primeiro gardo amizade persoal ao segundo só recordo del a súa figura delgada e quizais xa enferma, falándonos na súa igrexa do Cebreiro do Milagre alá polos anos sesenta.

Remata o asfalto e continuamos pola senda. Topamos cun peregrino que leva un burro polo ramal.

-Por este camiño van mal deberían ir pola estrada.

-Xa sabemos, xa; mais preferimos coller por esta senda.

-Se quere, o burro pode levar ao neno.

Eu miro para Mikel e indica o non co movemento da cabeza.

-Non grazas, teño que axudar a tirar coa bici ao meu avó, que xa está vello e cascado.

-Pois nin parece tan vello, nin parece cascado –di o peregrino.

-Pois a súa filla, que é a miña nai, encargoume que coidara del ,que ás veces non é ben.

Arrimei a bici a unha árbore e o neno escapou correndo e dicindo.

-Xa o ve, e as veces agresivo! Teña coidado con el!

O peregrino miroume daquela maneira.

-Non lle faga caso, que é un trapalleiro, e está a tomarnos o pelo. Tome un grolo deste viño que fai esquecer as penas. Ven Mikel, toma esta mazá.

O neno veu sen medo ningún e o peregrino decatouse que entre neto e avó había bo rollo.

Falamos un bo rato e contounos que era capitán da mariña mercante, que tiña sucado todos os mares e atracado nos portos máis importantes do Mundo.

O neno preguntoulle moitas cousas. Grandes animais mariños, o Titanic, os submarinos, os grumetes…As dúas últimas foron:

-Como se pasa por unha canle como a de Panamá? É que, este meu avó, levoume a min e máis ao Brais (meu irmán), a unha exposición que hai nun pobo preto de Amsterdam onde explican como se fixo o Canal de Panamá: barcos, paleadoras, material e máquinas utilizadas…ata o número de persoas que morreron na súa construción. Pois non sei se sabe que o Canal de Panamá fixémolo os holandeses.

Isto último dixo con orgullo mirando para min. Eu sorrín.

-O que tes que facer para atravesalo é pedir permiso para pasar e despois poñerte a cola, ata que chegues ás esclusas: son como caldeiros grandes; entras nelas co barco, énchense de auga e o barco sobe coa auga, cando está a altura da outra pasa o mesmo, ata que xa podes navegar polos lagos cara ao outro océano.

-Mira Mikel voucho debuxar na pizarra: barco, esclusa, auga…

-Así se entende ben. Hei de facer un experimento na praia e ensinarlle ao Brais como se pode subir cun barco como estamos subindo, incluso máis sinxelo, xa que non teñen que suar coma nós.

-Xa, mais en lugar dun carreiro habería ter unhas infraestruturas moito máis importantes -díxenlle eu.

-A derradeira pregunta que me gustaría facerlle é: como se defende un barco grande cando hai unha enorme tormenta e as ondas son de moitos metros?

-Este neno é moi listo…Boa pregunta. Mira, é simple, ponse rumbo contra as ondas e os motores funcionan de tal xeito que o barco vai a modo, moi a modo, ata que mellora o tempo ou queda atrás a tormenta. Con todo, o medo é libre e sempre se pensa mal, hai que ter moito coidado… e sorte.

-Tamén é curioso, que esteamos a falar de barcos e mar subindo polo Camiño cara ao Cebreiro.

Menos mal que levamos tamén auga que nos da pulo para seguir. Cruzamos o regato de Refoxo, dura subida entre soutos e carballeiras que nos achega á  Faba, pobo documentado no s.XIII co nome de Villa de Urz o Villa de Us, poboación diseminada, e continuamos por un carreiro ata chegarmos ao derradeiro pobo leonés La Laguna de Castilla, a 1170 m. Pouco queda xa de subida, porén temos que dicir co Pai Antonio de Yepes (s,XVII): “…Un dos lugares máis agres e difíciles que topan os peregrinos son estas montañas do Zebrero, pola súa moita rudeza e altura, fríos e neves e incomodidades, coas dificultades da subida e baixada. E así foi moi grande providencia dos reis de España poñer naquel alto cumio un hospital para socorrer e doar aos pobres peregrinos, e aínda aos ricos, que cando rematan aquela costa chegan arquexando e rebentados.

E así chegamos ao Cebreiro.

-Agora que estou vendo meter o burro no remolque acordo dun conto de procedencia oriental chamado La fábula del abuelo, el nieto y el burro contado por terras de Castela, isto é:

“Certo día ían para a cidade un avó co seu neto a vender un burro na feira. Ao saír o avó dille ao neno que vaia camiñando ao carón do asno para non cansalo e que así teña mellor presenza para vendelo mellor. E aparecen uns camiñantes que din:

-Que parvada que o neno camiñe ao lado do burro, pobre neno debía ir riba del.

Entón o avó dille ao neno que monte no burro.

Máis adiante atopan outros camiñantes que din:

-Xa está ben, o neno que é novo vai no burro e o avó que é vello vai camiñando.

O neno baixa do burro e monta o avó.

Seguen a andar e máis tarde encontran outro grupo de xente que di:

-Porque non irán ambos os dous no burro.

Ao velos, outro grupo manifesta:

-Pobre burro os dous enriba e o burro renqueante.

Míranse o avó e o neto di:

-Ti que pensas, avó?

-O mesmo que pensas ti. Que nos importa un carallo o que pense a xente. Imos facer o que nós creamos o correcto.

Hai outra versión na que incluso despois das derradeiras críticas deciden levar o burro ás costas. A conclusión é a mesma. A min gústame máis a primeira versión. E a ti?

-A min tamén. Iso de cargar co burro debe ser un pouco estresante. De tóodos os xeitos eu penso que o vello ten razón: a xente que coide da súa casa e deixe gobernar a cada quen a dos outros.

Despedímonos do capitán; deixa o Camiño para rematalo noutras vacións. Un seu irmán vén buscalo cun remolque de levar cabalos. Leva percorrido preto de cincocentos km.